«Φυσικοθεραπεία στην ψυχική υγεία;;;»

Η Παγκόσμια Συνομοσπονδία Φυσικοθεραπείας (W.C.P.T) / επίσημος σύμβουλος των Ηνωμένων Εθνών & του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1952, αναγνωρίζει σαν υποομάδα της, την Διεθνή Οργάνωση Φυσικοθεραπείας στην Ψυχική Υγεία (I.O.P.T.M.H) το 2011 και έτσι αρχίζει η επίσημη εμφάνιση αυτού του γνωστικού αντικειμένου της φυσικοθεραπείας

Το Ευρωπαϊκό γραφείο του Π.Ο.Υ εναρμονιζόμενο περιλαμβάνει τους φυσικοθεραπευτές σαν μέλη της ομάδας συνεργασίας για ένα αποτελεσματικό και ισχυρό εργατικό δυναμικό ψυχικής υγείας στην Ευρώπη το 2017

Σύμφωνα με την δήλωση πολιτικής για τον ρόλο των φυσικοθεραπευτών στα πλαίσια της ψυχικής υγείας όπως διαμορφώθηκε στο Παγκόσμιο Συνέδριο Φυσικοθεραπείας το 2019, η φυσικοθεραπεία στην ψυχική υγεία είναι μια ειδικότητα της φυσικοθεραπείας, που εφαρμόζεται σε διαφορετικούς τομείς υγείας και ψυχικής υγείας.

Είναι ανθρωποκεντρική & παρέχεται σε παιδιά, εφήβους, ενήλικες και ηλικιωμένους με ήπια, μέτρια και σοβαρά ψυχικά προβλήματα (οξέα και χρόνια).

Η ίδρυση το 2014, του Επιστημονικού τμήματος «Φυσικοθεραπεία στην Ψυχική Υγεία» από το Ν.Π.Δ.Δ Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών & η ένταξη του το 2016 στην I.O.P.T.M.H και το 2019 στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ενεργού Διαβίωσης για την Ψυχική Υγεία (E.N.A.L.M.H) καθιστούν τους Έλληνες φυσικοθεραπευτές ισότιμους διαμορφωτές πολιτικών για την ψυχική υγεία τόσο Διεθνώς όσο και στην Ευρώπη.

Τα βασικά στοιχεία φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης στην Ψυχική Υγεία βασιζόμενα στις διαθέσιμες επιστημονικές και κλινικές αποδείξεις είναι:

1.Εργαλεία Παρατήρησης & Αξιολόγησης

Παρατήρηση συμπεριφοράς ή σωματικών χαρακτηριστικών του ατόμου, σε κίνηση ή στάση, αυτοπαρατήρηση και αυτοεκτίμηση, που εφαρμόζονται στην αρχή, ενδιάμεσα & στο τέλος της φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης

2.Σχεδιασμός και εκτέλεση ατομικών και ομαδικών προγραμμάτων θεραπευτικής άσκησης είτε επιβλεπομένης είτε καθοδηγουμένης.

Ενδεικτικά:

Προστατεύει ενάντια στην εμφάνιση της κατάθλιψης
Προλαμβάνει την ανάπτυξη ψυχικών νόσων
Ασθενείς με κατάθλιψη και σχιζοφρένεια είναι λιγότερο πιθανό να σταματήσουν την άσκηση όταν παρακολουθούνται από ένα φυσικοθεραπευτή
Βελτιώνει την ποιότητα ζωής και την αυτοεκτίμηση των ανθρώπων που βιώνουν ζητήματα ψυχικής υγείας
Έχει μεγάλο και σημαντικό αντικαταθλιπτικό αποτέλεσμα σε ανθρώπους με υπάρχουσα κατάθλιψη
Συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση των αγχωδών διαταραχών
Μειώνει την συμπτωματολογία των διαταραχών σίτισης & βελτιώνει την εικόνα του σώματος
Πρόληψη αύξησης βάρους & επιδείνωσης διανοητικού επιπέδου σε ασθενείς ψυχοδικαστικών δομών
Προστατευτικός παράγοντας για την εκδήλωση άνοιας αλλά και επιβραδυντικός για την πρόοδο της νόσου.

3.Μάλαξη

Από αρχαιοτάτων χρόνων είναι πολύτιμο θεραπευτικό και προληπτικό μέσο, συμβαδίζοντας με την διανοητική και ψυχοσωματική εξέλιξη του ανθρωπίνου είδους.

Με την επαφή και τους χειρισμούς της μεταδίδει την αίσθηση ενός κύματος ευφορίας, χαλάρωσης και ηρεμίας, δεν αποτελεί μεμονωμένη τεχνική αλλά είναι λειτουργικό τμήμα της ευρύτερης θεραπευτικής παρέμβασης.

4.Βιοανάδραση (biofeedback)

Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες έχει σχεδόν απόλυτη ένδειξη (4/5) σε:

Αγχώδεις διαταραχές
Κεφαλαλγίες και ιδιαίτερα τύπου τάσης
Φοβίες
Σωματόμορφες διαταραχές

Τεχνικές χαλάρωσης και αναπνοής

Εμποδίζουν την ανάπτυξη επιβλαβών επιδράσεων στη σωματική και ψυχική υγεία.

Είναι απαιτητικές και χρήζουν:

εξήγησης και κατανόησης του τρόπου εκτέλεσης και δράσης.
επαναλήψεων και ακριβούς καθοδήγησης από τον φυσικοθεραπευτή.
προσπάθειας, επιμονής και υπομονής για τον ορθό τρόπο εκτέλεσης

6.Ο Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός (rTMS) & οι τεχνικές εφαρμογών εικονικής πραγματικότητας (V.R)

Έχουν σαφείς ενδείξεις στον χρόνιο νευροπαθητικό πόνο & στην ανθεκτική κατάθλιψη (rTMS) και στην θεραπεία φοβιών & αγχωδών εκδηλώσεων (V.R)

Ειδικά στοιχεία για την παιδοψυχιατρική

Ποικίλες προσεγγίσεις που περιλαμβάνουν από την αξιολόγηση και την παρατήρηση έως τις τεχνικές σωματικής επίγνωσης, τη χαλάρωση, την προσανατολισμένη οικογενειακή θεραπεία, τη σωματική δραστηριότητα κλπ.

Ειδικά στοιχεία για την ψυχιατρική της τρίτης ηλικίας

Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων με προβλήματα ψυχικής υγείας (π.χ. άνοια και λειτουργικές ψυχιατρικές διαταραχές) είναι ο βασικός στόχος και επιτυγχάνεται μέσα από την:

βελτίωση της καρδιαγγειακής κατάστασης
αύξηση δύναμης, συντονισμού και ισορροπίας
μείωση κινδύνων πτώσης λόγω της ψυχοφαρμακευτικής αγωγής αλλά και της εξασθένησης των δυνατοτήτων της όρασης και της βάδισης

Οι φυσικοθεραπευτές /τριες μέλη του Ν.Π.Δ.Δ «Πανελλήνιος; Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών» έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες και την εμπειρία αλλά και την υποστήριξη της Πολιτείας (Ν. 4461/2017), για να βοηθήσουν και να διευκολύνουν την προώθηση ενός ενεργού τρόπου ζωής με αποτέλεσμα την υγεία και την ευημερία των ατόμων με ψυχική ασθένεια

Σταύρος Σταθόπουλος

Φυσικοθεραπευτής

Εξειδικευμένος στην αποκατάσταση νευρολογικών & νευροψυχολογικών δυσχερειών

Συντονιστής του Επιστημονικού τμήματος «Φυσικοθεραπεία στην Ψυχική Υγεία» & εκπρόσωπος της Ελλάδας στην I.O.P.T.M.H & στο E.N.A.L.M.H.