Συνέντευξη με τη δημοσιογράφο και συγγραφέα Άρια Σωκράτους

Το News&Life σάς παρουσιάζει μία ξεχωριστή προσωπικότητα, μία Ελληνίδα του εξωτερικού με εξαιρετικές σπουδές πάνω στη δημοσιογραφία αλλά και ταλέντο στη συγγραφή, την Άρια Σωκράτους.

Παρακάτω ακολουθεί η ενδιαφέρουσα συνέντευξή μας με την Άρια:

-Άρια, σ’ ευχαριστούμε προκαταβολικά γι’ αυτή τη συζήτηση και είμαστε σίγουροι ότι θα σε αγαπήσει αμέσως το κοινό μας.

-Μακάρι, κι εγώ το εύχομαι και χαίρομαι που σας γνωρίζω.

Καταρχάς, Άρια, θα θέλαμε να μας πεις λίγα λόγια για τα παιδικά σου χρόνια, τις αναμνήσεις σου; Πού μεγάλωσες;

Μεγάλωσα στην πανέμορφη Λεμεσό. Τα παιδικά μου χρόνια ήταν γεμάτα από ήλιο, θάλασσα και ανέμελες στιγμές κάτω από το υπέροχο ηλιοβασίλεμα της πόλης μου. Σήμερα αναπολώ αυτά τα χρόνια όσο τίποτα άλλο στη ζωή μου και αν μπορούσα να επιστρέψω πίσω με ένα μαγικό κουμπάκι, θα το έκανα. Θυμάμαι τα καλοκαίρια που τα περνούσα στο υπέροχο χωριό μου, την Ανώγυρα με τη γιαγιά και τον παππού. Ακόμα μου έρχεται στο μυαλό η μυρωδιά του φρέσκου ψωμιού που έφτιαχνε η γιαγιά μου, το Twin peaks στην τηλεόραση κάθε βράδυ στις 9 και τη γιαγιά να φωνάζει πως ήταν ώρα για ύπνο! Ως παιδί ήμουν πολύ ήσυχη και συνεσταλμένη θα έλεγα, διάβαζα πάρα πολύ ελληνική και ξένη λογοτεχνία. Το πρώτο βιβλίο που διάβασα ήταν το «Όσα παίρνει ο άνεμος» και από ελληνική λογοτεχνία είχα τεράστια αδυναμία στον Γρηγόριο Ξενόπουλο, του οποίου έχω όλα τα βιβλία του στην ίδια θέση, στην ίδια ακριβώς βιβλιοθήκη. Από πέντε ετών έκανα κλασικό μπαλέτο, το οποίο λάτρευα και ήθελα μάλιστα να ακολουθήσω επαγγελματικά, αλλά τελικά δεν το ακολούθησα.

Οι σπουδές σου έχουν να κάνουν με τα ΜΜΕ και τη δημοσιογραφία γενικότερα. Ήθελες πάντα να ακολουθήσεις αυτό το επάγγελμα; Πιστεύεις ότι σε εκφράζει;

Η δημοσιογραφία για μένα δεν είναι επάγγελμα, αλλά ένα μεγάλο πάθος, ένας μεγάλος έρωτας που δεν πρόκειται να σβήσει ποτέ. Θεωρώ τη δημοσιογραφία ταυτότητα, όχι επάγγελμα. Άλλωστε όταν κάνεις το πάθος σου επάγγελμα, τότε δεν εργάζεσαι, αλλά κάνεις διακοπές διαρκείας!

Ποια θέματα της δημοσιογραφίας είναι αυτά που σε ενδιαφέρουν περισσότερο;

Με ενδιαφέρει πάρα πολύ η ερευνητική δημοσιογραφία, επειδή προσπαθεί και μπορεί να κάνει τον κόσμο καλύτερο, να φέρει στην επιφάνεια προβλήματα πολιτικά και κοινωνικά τα οποία κανείς δεν φέρνει στο φως, επειδή διακυβεύονται τεράστια οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα. Πρόσφατα παρακολούθησα από το Columbia University το μάθημα Global Muckraking: Investigative Journalism and Global Media. Η ερευνητική δημοσιογραφία είναι η μοναδική αληθινή μορφή της δημοσιογραφίας. Όταν ήμουν φοιτήτρια, επιθυμούσα διακαώς να γίνω πολεμική ανταποκρίτρια και για τον λόγο αυτό, έκανα εντατικά μαθήματα Αραβικής γλώσσας για τρία χρόνια. Τελικά, δεν έγινα ποτέ, επειδή μεσολάβησαν διάφοροι εξωγενείς παράγοντες, αλλά παρέμεινε πάντοτε μέσα μου ένα μεγάλο απωθημένο.

Παρά την ενασχόλησή σου με τη δημοσιογραφία, έχεις και το μικρόβιο του συγγραφέα. Αυτό πώς προέκυψε; Ήταν κάτι που το κουβαλούσες από μικρή θεωρείς;

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, ήμουν πάντα με ένα βιβλίο στο χέρι. Η λογοτεχνία είναι η άλλη μεγάλη μου αγάπη, με συνεπαίρνει να χάνομαι μέσα στους κόσμους της μυθοπλασίας, να ταυτίζομαι με τους πρωταγωνιστές ενός βιβλίου και να παθιάζομαι με την ίδια ένταση που παθιάζονται και αυτοί. Η γραφή είναι η διέξοδός μου για να πλάθω μια νέα πραγματικότητα, εντελώς δική μου και να χάνομαι μέσα σε αυτή. Είναι η απελευθέρωσή μου, η ψυχοθεραπεία μου. Όταν καταγράφω τους προβληματισμούς μου στο χαρτί, εκείνοι εξαφανίζονται μ’έναν τρόπο μαγικό. Αγαπώ πολύ την κλασική λογοτεχνία, την οποία ξεκίνησα να διαβάζω από πολύ μικρή. Ξεχωρίζω τον Ντοστογιέφσκι, τον Τολστόι και τον Προυστ, τους οποίους θεωρώ ογκόλιθους της κλασικής λογοτεχνίας. Το πρώτο βιβλίο όμως που διάβασα σε ηλικία δέκα ετών κι έχει αποτυπωθεί στη μνήμη μου με κάθε λεπτομέρεια είναι το «Όσα παιρνει ο άνεμος» της Μάργκαρετ Μίτσελ… Με συνεπήρε η μυθοπλασία του, οι έντονοι, πολυσύνθετοι και σαγηνευτικοί χαρακτήρες του, ο κοσμοπολιτισμός που απέπνεε και η αφηγηματική ροή του.

Τότε, μου καρφώθηκε έντονα στο μυαλό η ιδέα της συγγραφής. Ήθελα κι εγώ να γίνω κάποτε ικανή να δημιουργώ κόσμους μυθοπλασίας, ήρωες που να μου μιλούν και εγώ να τους ακούω εκστασιασμένη. Η συγγραφή είναι μια τέχνη μαγική, σε εισάγει σε μονοπάτια μοναδικά που δεν υπάρχει περίπτωση να γνωρίσεις πουθενά αλλού. Θυμάμαι στην Πέμπτη Δημοτικού που ήρθε η μητέρα μου στο σχολείο να ρωτήσει για την απόδοσή μου και ο δάσκαλος της είπε πως πρέπει να γίνω είτε δημοσιογράφος, είτε συγγραφέας, διαφορετικά θα πάω χαμένη και είναι κρίμα! Τελικά, έγινα και τα δύο, αν και μέχρι σήμερα αποκαλώ τον εαυτό μου δημοσιογράφο, αλλά δεν μπορώ  να τον αποκαλέσω συγγραφέα.

Η σημασία του συγγραφέα για μένα είναι ιερή, μυθική και το θεωρώ ιεροσυλία να την καπηλεύεται ο καθένας. Το θεωρώ βλασφημία προς τους γίγαντες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως ο Ντοστογιέφσκι, ο Τολστόι, ο Προυστ, ο Ντιντερό, ο Σταντάλ, ο Φλωμπέρ, ο Καμύ, ο Κούντερα και τόσοι άλλοι. Η αλήθεια είναι πως γίνεται κατά κόρον κατάχρηση του όρου από άτομα που δεν έχουν καμία σχέση με τη λογοτεχνία και την πνευματική καλλιέργεια που αυτή απαιτεί, απλά και μόνο επειδή έγραψαν τρία-τέσσερα βιβλία.

Αν σε ρωτούσε κάποιος επαγγελματικά πού ανήκεις περισσότερο, τι θα επέλεγες;

Θα απαντούσα πως είμαι μια δημοσιογράφος με καλλιτεχνικές ανησυχίες, η οποία στον ελεύθερο χρόνο της λατρεύει να δημιουργεί ξένους κόσμους και να χάνεται μέσα σε αυτούς. Προσωπικά δεν έχω αποκαλέσει ποτέ τον εαυτό μου συγγραφέα. Η συγγραφή απαιτεί τεράστια εσωτερική καλλιέργεια, πνευματική εξέλιξη, αυτογνωσία, μοναχικότητα και περισυλλογή. Η δημοσιογραφία είναι το αίμα που κυλάει στις φλέβες, ένα πάθος αδιαπραγμάτευτο και μια διαρκής μάθηση κι ενσυναίσθηση καταστάσεων και γεγονότων.

Πώς βλέπεις σήμερα την κατάσταση στην Ελλάδα; Υπάρχουν συγγραφείς που κάνουν τη διαφορά, ή πιστεύεις ότι η κρίση έχει επίπτωση και σε αυτό τον τομέα;

Θεωρώ πως υπάρχουν εξαιρετικοί συγγραφείς με μαγική πένα, ενσυναίσθηση, καλλιέργεια και παιδεία, μόνο που δυστυχώς δεν ανήκουν στο δυναμικό κανενός εκδοτικού οίκου.

Ίσως να ευθύνεται το γεγονός πως το βιβλίο αντί να θεωρείται πνευματικό έργο, έχει εμπορευματοποιηθεί και αντιμετωπίζεται ως αναλώσιμο προϊόν, με αποτέλεσμα να γράφονται βιβλία «σούπες» με κατά παραγγελία συνταγές που έχουν ως άμεσο στόχο τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Η κρίση δεν προκάλεσε το φαινόμενο αυτό, αλλά το έβγαλε απλώς στην επιφάνεια. Ας μην ξεχνάμε πως η κρίση που διάγουμε ως λαός και ως έθνος δεν είναι οικονομική, αλλά πρωτίστως ηθική και πνευματική.

Τα τελευταία χρόνια ζεις στις ΗΠΑ. Πες μας γι’ αυτή σου την επιλογή. Ήταν κάτι αυθόρμητο ή μια επιλογή ζωής για να αλλάξεις τα δικά σου δεδομένα;

Όντως, πριν από πέντε χρόνια πήρα μια απόφαση ζωής και από τότε ζω μόνιμα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ήταν μια απόφαση δύσκολη, με τεράστιο συναισθηματικό και ψυχικό κόστος, αλλά αναγκαία.  Η μετανάστευση είναι μια εξαιρετικά δύσκολη απόφαση, επειδή μοιάζει σαν να ποντάρεις όλα τα χρήματά σου στη ρουλέτα. Είτε θα τα χάσεις όλα είτε θα φύγεις φορτωμένος. Το δεύτερο σενάριο είναι πολύ πιο σπάνιο. Στη δική μου περίπτωση ευτυχώς η εξαίρεση επιβεβαίωσε τον κανόνα. Ήμουν σε μια φάση της ζωής μου στάσιμη, τελματώδη. Έτσι ένιωθα εγώ τουλάχιστον.

Εργαζόμουν για πολλά χρόνια σε μια θέση που απείχε μακράν από αυτό που ήθελα να κάνω στη ζωή μου. Το χειρότερο που μπορεί να μου κάνεις είναι να με κλείσεις για δέκα ώρες της μέρας μέσα σε ένα γραφείο και να ακολουθώ νόρμες και κανόνες που δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τη δική μου ιδιοσυγκρασία. Εγώ ένιωθα έντονη την ανάγκη της δημιουργίας, ήθελα να ζήσω, να γνωρίσω ανθρώπους με διαφορετική κουλτούρα, να ταξιδέψω, να διαβάσω, να γράψω. Δεν ήμουν ευτυχισμένη. Έτσι, κατέληξα στη Νέα Υόρκη τέσσερα χρόνια πριν και δεν το μετάνιωσα ποτέ. Η πόλη αυτή είναι πάθος, λατρεία και δημιουργία. Μου έδωσε απλόχερα ευκαιρίες που δεν βρήκα ποτέ πουθενά αλλού. Με σκληρή δουλειά, επιμονή, υπομονή και κυρίως αξιοκρατία προσπαθώ και μέχρι στιγμής τα καταφέρνω!

Είναι αλήθεια ότι η Αμερική δίνει πραγματικά ευκαιρίες αν δουλέψει κανείς σκληρά; Το έχεις νιώσει;

Ναι, το έχω βιώσει από τον πρώτο μήνα που πάτησα το πόδι μου εδώ κι έψαχνα δουλειά στην αρχή ως διερμηνέας. Με προσέλαβε η πρώτη εταιρία θυμάμαι κυριολεκτικά από το τηλέφωνο μετά από μια συνέντευξη που μου έκαναν. Στη συνέχεια, έκανα το όνειρο της ζωής μου πραγματικότητα. Εργάστηκα στον Εθνικό Κήρυκα, την πιο ιστορική εφημερίδα της Νέας Υόρκης με 103 χρόνια ιστορία. Στην Αμερική δίνονται πολλές ευκαιρίες, στο χέρι σου όμως είναι να αποδείξεις αν μπορείς να τις εκμεταλλευτείς και να τις πολλαπλασιάσεις, επειδή όσο εύκολα δίνονται άλλο τόσο εύκολα αναιρούνται. Ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Καλείσαι να δίνεις καθημερινά εξετάσεις σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον σκληρό, αδυσώπητο όπου επικρατεί η αριστεία και ο έντονος ανταγωνισμός. Πάντοτε θα υπάρχει κάποιος καλύτερος από εσένα, οπότε αν επαναπαυτείς στις δάφνες σου και δεν εξελιχθείς, θα χαθείς.

Σκέφτεσαι να ξαναγυρίσεις στην Ελλάδα μετά από κάποια χρόνια; Τι είναι αυτό που παίζει ρόλο γι’ αυτή σου την απόφαση;

Λατρεύω την Ελλάδα και την Κύπρο. Στην καρδιά μου δεν σου κρύβω πως υπάρχει μια ανοιχτή πληγή, αυτή της νοσταλγίας. Μου λείπει η οικογένειά μου, και οι φίλοι μου, το εφηβικό μου δωμάτιο και η βιβλιοθήκη μου, το ατελείωτο καλοκαίρι και η θέα της θάλασσας από το μπαλκόνι μου. Μου λείπει όμως και η Αθήνα, η σχέση μου με την πόλη από την εποχή που ήμουν ακόμα φοιτήτρια. Έχω αφήσει εκεί ένα μεγάλο κομμάτι του εαυτού μου, και το ανακαλώ κάθε φορά που την επισκέπτομαι. Μου λείπει η συγκλονιστική θέα της Ακρόπολης, τα στενά σκοτεινά σοκάκια, οι γνήσιες ελληνικές γεύσεις, ακόμα και οι γκρίζες πολυκατοικίες. Θα μπορούσα να μιλάω για ώρες για όσα μου λείπουν, αλλά αν με ρωτούσατε αν θα γύριζα ποτέ πίσω, δεν θα ήξερα τι να σας απαντήσω. Θα ήθελα πολύ να γυρίσω, αλλά με τις δεδομένες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που επικρατούν εκεί, δεν θα γύριζα ποτέ.

Άρια, θα θέλαμε κλείνοντας να δώσεις ένα μήνυμα στα νέα παιδιά, που αγωνιούν να βρουν μία καλή δουλειά στην Ελλάδα και σκέφτονται την προοπτική του εξωτερικού. Τι θα τους συμβούλευες να προσέξουν;

Θα τους συμβούλευα να οραματιστούν τον εαυτό τους σε μια χώρα δέκα χιλιάδες μίλια μακριά, σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον εντελώς διαφορετικό από αυτό που έχουν συνηθίσει μέχρι τώρα και να έχουν μεγάλη όρεξη και θέληση για σκληρή δουλειά. Επίσης, θα τους προέτρεπα να σκεφτούν τα αγαπημένα τους πρόσωπα ως μια κουκκίδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επειδή το μεγαλύτερο διάστημα δεν θα μπορούν να έχουν άμεση επαφή μαζί τους. Αυτό είναι το πιο γερό τεστ δοκιμασίας. Επίσης, να λάβουν σοβαρά υπόψη τους πως τίποτα δεν σου χαρίζεται, αλλά τα πάντα κερδίζονται.

-Άρια, σ’ ευχαριστούμε πολύ για αυτή την κατάθεση ψυχής και για όλα τα ενδιαφέροντα στοιχεία που μας έδωσες για την ζωή σου.

-Κι εγώ ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δώσατε.