Σε 2 Έλληνες εθελοντές το βραβείο προσφύγων

Δύο είναι οι Έλληνες εθελοντές που επέλεξε η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για να τιμήσει με το διεθνούς κύρους Βραβείο Προσφύγων Νάνσεν για το 2016: Ο Κωνσταντίνος Μητράγκας εκ μέρους της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης και η Έφη Λατσούδη, εθελόντρια στον χώρο ανοιχτής φιλοξενίας προσφύγων στο πρώην ΠΙΚΠΑ της Λέσβου.

Σχετική ανακοίνωση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ αναφέρει ότι η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης επιλέχθηκε «για τις ακατάπαυστες προσπάθειές της να σώζει πρόσφυγες σε κατάσταση κινδύνου στη θάλασσα» και η Έφη Λατσούδη «για τη συμπόνια και τη φροντίδα προς τους πλέον ευάλωτους πρόσφυγες που φτάνουν στη Λέσβο».

Το βραβείο Νάνσεν θεσπίστηκε το 1954 στη μνήμη του Νορβηγού εξερευνητή της Αρκτικής και πρώτου Ύπατου Αρμοστή για τους Πρόσφυγες το 1921, Φρίντγιοφ Νάνσεν και απονέμεται κάθε χρόνο σε ένα άτομο ή οργανισμό για το εξαιρετικό έργο τους για τους πρόσφυγες.

Πρώτη τιμώμενη με το βραβείο ήταν η πρώην πρώτη κυρία των ΗΠΑ Έλινορ Ρούσβελτ. Πέρυσι το ίδιο βραβείο είχε απονεμηθεί στη δασκάλα Ακίλα Ασίφι, πρόσφυγα από το Αφγανιστάν, η οποία έχει αφιερώσει τη ζωή της στην εκπαίδευση των κοριτσιών προσφύγων στο Πακιστάν.

Κωνσταντίνος Μητράγκας

«Όλες οι διασώσεις είναι δύσκολες. Όμως πάντα το πιο δύσκολο είναι όταν έχεις νεκρούς και φυσικά όταν έχεις να κάνεις με παιδιά. Είναι δύσκολο να δεχτείς το γιατί να χαθεί ένας άνθρωπος. Έχεις να παλέψεις με το συναίσθημα γιατί να μην προλάβω να είμαι εκεί στην ώρα μου ή γιατί να μην κάνω ακόμα περισσότερα από αυτά που έκανα για να βοηθήσω όσους περισσότερους μπορώ», εξομολογείται ο Κωνσταντίνος Μητράγκας.

Περισσότεροι από 2.000 εθελοντές απαρτίζουν την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ). Η Ομάδα δεν δρα μόνο σε ελληνικό έδαφος, καθώς έχει κάνει αποστολές μεταξύ άλλων στο Αφγανιστάν, τη Σερβία, την Αλγερία, την Τουρκία και την Αϊτή.

Μόνο το 2014 και το 2015 κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων διάσωσης για τους πρόσφυγες στη Λέσβο, τη Σάμο και την Κω, τα μέλη της ΕΟΔ πραγματοποίησαν περισσότερες από 800 επιχειρήσεις διάσωσης, σώζοντας 2.000 ανθρώπους και βοηθώντας να φτάσουν με ασφάλεια στην ακτή πάνω από 7.000 άτομα.

«Η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης σέβεται τον άνθρωπο και δεν βλέπει πρόσφυγες ή Έλληνες. Από τη στιγμή που το πρόβλημα  ήταν μέσα στα χωρικά μας ύδατα δεν ήταν δυνατόν να μην βοηθήσουμε» εξηγεί ο Βαγγέλης Συμβουλίδης, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΟΔ. Την περίοδο των μεγάλων προσφυγικών ροών η ΕΟΔ έθεσε σε λειτουργία το πρόγραμμα «Αιγέας» και ενεργοποίησε την άμεση μεταφορά σκαφών και εθελοντών από όλα τα παραρτήματά της προς τη Λέσβο, την Κω και τη Σάμο.

Η διάσωση των προσφύγων είχε άλλη μία δυσκολία για την ΕΟΔ, την παρ’ ολίγο καταστροφή της Ομάδας σε οικονομικό επίπεδο, όπως λένε οι δύο εκπρόσωποί της.
Πρόσφατα, η Ομάδα πήρε χορηγία από το υπουργείο Εξωτερικών της Νορβηγίας ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ για την κατασκευή τεσσάρων νέων διασωστικών σκαφών μαζί με καύσιμα, εκπαίδευση και εξοπλισμό. Επίσης, οι πέντε μεγάλοι διασωστικοί οργανισμοί της Ευρώπης, από την Νορβηγία, την Αγγλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία και τη Σουηδία, τους παρείχαν πέρυσι κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης σκάφη, εκπαίδευση και ανθρώπινο δυναμικό.

Έφη Λατσούδη

«Προσπαθήσαμε να σταθούμε αλληλέγγυοι σε μια πολύ δύσκολη στιγμή. Και νομίζω ότι η κατάσταση ήταν δραματική τόσο για τους πρόσφυγες όσο και για τους αλληλέγγυους που ανέπτυσσαν δράσεις. Στο ΠΙΚΠΑ ήρθαν μεγάλοι αριθμοί ανθρώπων που έχασαν δικούς τους στη θάλασσα και νομίζω ότι τραυματιστήκαμε όλοι, βγήκαμε όλοι από αυτή την ιστορία με βαθιές πληγές», επισημαίνει η ψυχολόγος Έφη Λατσούδη.

Θυμάται έντονα μια μητέρα που έχασε σε ναυάγιο τρία από τα τέσσερα παιδιά της, το ένα από τα οποία ήταν έξι μηνών. «Νομίζω ότι την εικόνα της δεν θα την ξεχάσω ποτέ», συμπληρώνει.

Στο άκουσμα του Βραβείου Νάνσεν η εθελόντρια, μέλος της ομάδας που δημιούργησε το κέντρο φιλοξενίας προσφύγων στο ΠΙΚΠΑ, δηλώνει: «Για μένα το πραγματικό βραβείο είναι να σταματήσουν να πνίγονται στα σύνορα οι πρόσφυγες, να δημιουργηθούν ασφαλή περάσματα, να δοθούν λύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να προχωρήσει η οικογενειακή επανένωση, ώστε να σταματήσουν να διαχωρίζονται με τραγικό τρόπο οι οικογένειες που τώρα βρίσκονται διασκορπισμένες σε διαφορετικές χώρες, και τέλος να γίνουν δομές φιλοξενίας και υποστήριξης των προσφύγων».

Η λειτουργία του κέντρου φιλοξενίας στο πρώην ΠΙΚΠΑ άρχισε τον Νοέμβριο του 2012. Η βασική φιλοσοφία πίσω από τη λειτουργία του ήταν «να παλέψουμε για να μην δημιουργηθούν κέντρα κράτησης, να δώσουμε μια απτή απόδειξη ότι οι πρόσφυγες μπορούν να ζήσουν σε ανοιχτούς χώρους μέσα στην κοινωνία, ότι δεν χρειαζόμαστε κρατητήρια, και ταυτόχρονα να δείξουμε ότι όσο οι τοπικές κοινωνίες και οι πολίτες συμμετέχουν μπορούμε να έχουμε καλύτερες συνθήκες», τονίζει η Έφη Λατσούδη.

Το 2015 πέρασαν από το ΠΙΚΠΑ περίπου 20.000 πρόσφυγες, ενώ συνολικά από το 2012 ως σήμερα οι πρόσφυγες που έχουν φιλοξενηθεί στο χώρο ανέρχονται σε 30.000. Βαρύτητα δίνεται στους ευάλωτους πρόσφυγες: ιατρικά περιστατικά, ανάπηρους, εγκύους, νεογέννητα, ανθρώπους που είχαν χάσει δικούς τους σε ναυάγια.

Στο πλευρό των προσφύγων στάθηκαν πολλές χιλιάδες εθελοντές, που συμπορεύτηκαν με το όραμα της ομάδας του ΠΙΚΠΑ.

Η τελετή απονομής του Βραβείου Νάνσεν στην Έφη Λατσούδη και την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης θα διεξαχθεί στις 3 Οκτωβρίου στη Γενεύη. Το βραβείο περιλαμβάνει ένα αναμνηστικό μετάλλιο και χρηματικό έπαθλο 100.000 δολαρίων. Τα χρήματα θα διατεθούν σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ σε δράσεις ενίσχυσης των προσφύγων της ΕΟΔ και του πρώην ΠΙΚΠΑ.