Οι κλασσικές γλώσσες στο ιταλικό αναλυτικό πρόγραμμα

Τις σχέσεις μεταξύ των μαθημάτων, που απαρτίζουν το σχολικό πρόγραμμα, επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό παράγοντες κοινωνικοί και συνεπώς η οριοθέτηση κάθε μαθήματος, όπως και η θέση του μέσα στο πρόγραμμα, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη και αμετακίνητη. Γιατί η διατήρηση, αύξηση ή μείωση της έκτασης ενός γνωστικού είδους μέσα στο σχολικό πρόγραμμα, αποτελεί πολλές φορές, αποτέλεσμα συμβιβασμού των απαιτήσεων που προβάλλουν οι εκπρόσωποι και των άλλων ειδών γνώσης^[1].

Το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών (Lingua e cultura greca) στο Liceo Classico, κατέχει την τρίτη θέση αναφοράς, μετά την Ιταλική γλώσσα (Lingua e letteratura italiana) και τα Λατινικά (Lingua e cultura Latina) και μάλιστα σε όλες τις τάξεις του Κλασικού Λυκείου^[2].

Στο σημείο αυτό, αξίζει να υπογραμμιστεί, πως η διδασκαλία των δύο κλασικών γλωσσών, υπήρξε αντικείμενο άμεσης αλληλοσυσχέτισης και αναφοράς από τα πρώιμα ακόμη χρόνια δημιουργίας και ανάπτυξης του Ιταλικού Εκπαιδευτικού Συστήματος. Η επιβίωση αυτή της στενής σχέσης έως σήμερα, αποτελεί περίτρανη απόδειξη της ουσιαστικής προσφοράς τους στην ανάπτυξη της Ιταλικής Εκπαίδευσης.

Η κατηγοριοποίηση των μαθημάτων στο εσωτερικό του αναλυτικού προγράμματος σε υποχρεωτικά και προαιρετικά, επιβεβαιώνει την ανάγκη αξιολογικής θεώρησης τους βάσει της σημασίας που αποδίδεται σ’ αυτά.

Στην κλασική εκπαίδευση γλωσσικής, ιστορικής και φιλολογικής κατεύθυνσης, τα Λατινικά όπως και τα Αρχαία Ελληνικά, είναι τα κυρίαρχα μαθήματα και η διδασκαλία τους εστιάζεται στην προσφορά των κειμένων με σκοπό την μελέτη των δύο πολιτισμών. Η διδασκαλία τους δηλαδή, θεωρείται σημαντική για τη μόρφωση των νέων αυτής της κατεύθυνσης αλλά και για όσους θα ακολουθήσουν ανώτερες και ανώτατες πανεπιστημιακές σπουδές. Η μελέτη τους θέτει τις βάσεις για τη διεύρυνση των διανοητικών και πνευματικών οριζόντων των μαθητών και τους προετοιμάζει για τον πανεπιστημιακό στίβο.

Εάν θεωρήσουμε ότι οι ώρες διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών, είναι ενδεικτικός παράγοντας της αξιολογικής αποτίμησης του σε σχέση με το συγκεκριμένο σχολικό πρόγραμμα^[3], θα μπορούσαμε να εικάσουμε ότι το μάθημα κατέχει ιδιαίτερα σημαντική θέση (ως μη «γηγενές» εξάλλου), αφού έρχεται τρίτο σε σύνολο διδακτικών ωρών, μετά τα Λατινικά και την Ιταλική γλώσσα (Lingua e letteratura italiana).

Επιπλέον, σε σύγκριση με τις εβδομαδιαίες ώρες διδασκαλίας των υπόλοιπων μαθημάτων, τα Αρχαία Ελληνικά, καλύπτουν αξιόλογο διδακτικό χρόνο.

Το σύνολο δε των διδασκομένων ωρών του μαθήματος, ανέρχεται στις 561 ώρες για το σχολικό έτος, έναντι των 726 ωρών του μαθήματος των Λατινικών και των 660 ωρών του μαθήματος της Ιταλικής γλώσσας.

Οι ώρες διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως ένας ενδεικτικός παράγοντας της θέσης που κατέχει το μάθημα στο συγκεκριμένο αναλυτικό πρόγραμμα, αλλά ενδεχομένως και του βαθμού δυσκολίας του, πράγμα που σημαίνει ότι διατίθενται περισσότερες ώρες διδασκαλίας για την κατανόηση του^[4].

Η μικρή μείωση των διδακτικών ωρών (έστω και κατά 1 διδακτική ώρα) που παρατηρείται από το πέρας της πρώτης Λυκειακής διετίας και για τις δύο εξεταζόμενες γλώσσες, θα μπορούσε ενδεχομένως να αποδοθεί στην επιβολή της διδασκαλίας και άλλων σημαντικών μαθημάτων με σκοπό την προετοιμασία των μαθητών για τις Πανεπιστημιακές σπουδές και όχι με στη (σχετική) υποβάθμιση της διδακτικής αξίας του μαθήματος σ’ αυτή τη βαθμίδα εκπαίδευσης.

Σε κάθε περίπτωση και σε σύγκριση με τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών (παρά βεβαίως τη διεθνή και «πανανθρώπινη» με την ευρεία έννοια του όρου, διάστασή τους), η σημαντική παρουσία και θέση που κατέχουν τα Λατινικά στην Ιταλική Εκπαίδευση, ερμηνεύει εμμέσως και τη διαφορά στο ωράριο διδασκαλίας μεταξύ των δύο μαθημάτων.

Με άλλα λόγια δηλαδή (και τηρουμένων των αναλογιών), η σπουδαιότητα των Αρχαίων Ελληνικών στην Ελλάδα, αντιστοιχεί με την περίοπτη θέση που κατέχουν τα Λατινικά^[5] στην ιταλική εκπαίδευση.

ΙΤΑΛΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Decreto Ministeriale, 1 Decembre 1952, n. 35/53.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Μαρμαρινός Ι.  Γ., Το Σχολικό Πρόγραμμα, Αθήνα 1992.

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Επίσημος δικτυακός τόπος της εθνικά θεσμοθετημένης Ιταλικής αρμόδιας σχολικής αρχής,  Agenzia Nazionale per lo Sviluppo dell’ Autonomia Scolastica, το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Liceo  Classico,  στον σύνδεσμοhttp://www.indire.it/lucabas/lkmw_file/licei2010///indicazioni_nuovo_impaginato/_Liceo%20classico.pdf.

Σοφία Σκλείδα, Φιλόλογος, Συγγραφέας, ΜΑ, Ph.D., Yποψήφια Μεταδιδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών

[1] Ι. Γ. Μαρμαρινός, Το Σχολικό Πρόγραμμα, Αθήνα 1992, σελ. 24, 29.

[2] Βλ. το σχετικό σύνδεσμο του επίσημου δικτυακού τόπου της Agenzia Nazionale per lo Sviluppo dell’ Autonomia Scolastica.

[3] Βλ. ό.π. στον ίδιο σύνδεσμο.

[4] Παρεμφερές ωρολόγιο πρόγραμμα, ίσχυσε ήδη, από το μακρινό 1952, όπου υπήρξε σχετική θεσμική ρύθμιση, με το ‘Decreto Ministeriale, 1 Decembre 1952, n. 35/53’.

[5] Η διδασκαλία των Λατινικών βεβαίως, δεν περιορίζεται μόνο στο Κλασικό Λύκειο. Αυτά, διδάσκονται σε διάφορους τύπους σχολείων, με προεξάρχοντες κάποιους τύπους «νέων Λυκείων» που προέκυψαν από την μεταρρύθμιση Gelmini, δηλαδή, το Liceo Linguistico, το Liceo Scientifico και το Liceo delle Scienze Umane.