Αντιπαραθέσεις διεθνούς δικαίου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας

Η Άγκυρα αιφνιδιάστηκε από τη νομική ανάλυση του Προκόπη Παυλόπουλου για το καθεστώς των Δωδεκανήσων. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεκαθάρισε τα εξής:

Κατ’ αρχάς, δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες:

Σύμφωνα με το άρθρο 14 της συνθήκης των Παρισίων μεταξύ των νικητών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της Ιταλίας: «1. Η Ιταλία εκχωρεί εις την Ελλάδα εν πλήρει κυριαρχία τας νήσους της Δωδεκανήσου τας κατωτέρω απαριθμουμένας, ήτοι: Αστυπάλαιαν, Ρόδον, Χάλκην, Κάρπαθον, Κάσον, Τήλον, Νίσυρον, Κάλυμνον, Λέρον, Πάτμον, Λιψόν, Σύμην, Κω και Καστελλόριζον ως και τας παρακειμένας νησίδας».

Δεύτερον, η Ελλάδα έχει δικαίωμα στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή: Αποστρατικοποίηση, προληπτική άμυνα και casus belli.

Η συνθήκη προβλέπει πράγματι την αποστρατικοποίηση των νησιών, κατόπιν αιτήματος της Ρωσίας (της τότε Σοβιετικής Ένωσης). Η συνθήκη δεν προβλέπει κανένα δικαίωμα ή υποχρέωση για την Τουρκία που είναι από άποψη διεθνούς δικαίου τρίτο μέρος.

Αντίθετα, μετά την εισβολή στην Κύπρο, την επιθετικότητα της Άγκυρας στο Αιγαίο και το casus belli ως προς την επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας, συντρέχουν για την Αθήνα όλες οι προϋποθέσεις επίκλησης του δικαιώματος προληπτικής άμυνας («anticipatory self-defence»). Στις διατάξεις του άρθρου 51 του Χάρτη του ΟΗΕ θεμελιώνεται το δικαίωμα προληπτικής άμυνας.

Οι Τούρκοι δεν μπόρεσαν να κρύψουν τον εκνευρισμό τους και αντί ουσιαστικής απάντησης, επιτέθηκαν προσωπικά στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας:

Η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ αναφέρει σχετικά: «Είμαστε ικανοποιημένοι για την επιθυμία του Προέδρου Παυλόπουλου να αναπτύξει τις φιλικές σχέσεις με τη χώρα μας. Ωστόσο παρατηρούμε με ενδιαφέρον και είμαστε έκπληκτοι με τις παρατηρήσεις του που δείχνουν μια σοβαρή έλλειψη γνώσεων των βασικών αρχών του διεθνούς δικαίου».

Ο βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζόναθαν Κοέν, έκανε αναφορά στην ένταση που επικρατεί στο Αιγαίο τις τελευταίες εβδομάδες, μιλώντας στο Κογκρέσο σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC) για την προώθηση των θεμάτων Ελλάδας – Κύπρου, όπως γράφει το mignatiou.com.

Μιλώντας με τον Εντι Ζεμενίδη, ο κ. Κοέν είπε πως «υπάρχουν συγκεκριμένοι διπλωματικοί δίαυλοι που χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για την αποκλιμάκωση της έντασης όταν υφίσταται θέμα έντασης στην περιοχή» και πρόσθεσε πως αυτοί οι δίαυλοι έχουν προφανώς χρησιμοποιηθεί και γι᾽ αυτό καταγράφηκε σχετική αποκλιμάκωση. Επίσης, τόνισε πως όλα τα μέλη της Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) έχουν συμφέρον να διασφαλίσουν ότι οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δεν είναι συγκρουσιακές.