Τεράστιο το σκάνδαλο της ΑΕΠΙ με τα πνευματικά δικαιώματα

Αφότου έγινε γνωστό το πόρισμα ελέγχου που πραγματοποιήθηκε στην ΑΕΠΙ για λογαριασμό του υπουργείου Πολιτισμού, επικρατεί τα τελευταία εικοσιτετράωρα απόλυτη σιγή στο κτίριο όπου στεγάζεται η εταιρεία, στην οδό Σάμου 51, στο Μαρούσι. Οι 160 υπάλληλοι προσπαθούν να συνειδητοποιήσουν τα υπέρογκα ποσά που αποκαλύφθηκαν αλλά και το τι μέλλει γενέσθαι με την εταιρεία που μοιάζει να καταρρέει υπό το βάρος των οικονομικών ατασθαλιών της διοίκησής της.

Ο Πέτρος Ξανθόπουλος, επικεφαλής της εταιρείας, ηγείται της επιχείρησης ενός στοιχειώδους damage control, έχοντας στο πλευρό του το γιο του Δημήτρη Ξανθόπουλο.

Ο υιός Ξανθόπουλος δεν είναι λίγες οι φορές που έχει χάσει την ψυχραιμία του εκδηλώνοντας τον εκρηκτικό του χαρακτήρα. Το στυλ διοίκησής του είχε γίνει αισθητό στη μεγάλη εκδήλωση που είχε πραγματοποιήσει, το 2006,  η εταιρεία στο ξενοδοχείο «Κάραβελ». Τότε, η διοίκηση της ΑΕΠΙ θέλησε να επιδείξει «την εντυπωσιακή πρόοδο της εταιρείας» ενώπιον 400 περίπου καλλιτεχνών.

Η εκδήλωση πήρε τη μορφή φιέστας. Εκτός από τα παθιασμένα διαγγέλματα του Πέτρου Ξανθόπουλου και των μεγαλοστελεχών της εταιρείας, είχαν παρουσιαστεί ψηφιακές αναλύσεις, διαγράμματα, στατιστικές μελέτες, ατελείωτοι και ακατανόητοι αριθμοί, αλλά και ενδελεχείς αναλύσεις για το μέλλον της.

Όταν η παρουσίαση έφτασε στο τέλος της, ένα μικρόφωνο κυκλοφόρησε στο κοινό για ερωτήσεις και ο συνθέτης Γιάννης Γλέζος απηύθυνε μία κριτική ερώτηση προς τη διοίκηση της ΑΕΠΙ, την οποία όμως δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Ξαφνικά, ένας νεαρός, ψηλός και γυμνασμένος άνδρας, ντυμένος ιδιαίτερα κομψά με ένα στενό μαύρο κοστούμι, του άρπαξε το μικρόφωνο.

Έκπληκτος ο συνθέτης, ρώτησε τον διπλανό του αν πρόκειται για κάποιου είδους σεκιούριτι, για να λάβει την απάντηση ότι ο επιθετικός τύπος δεν ήταν άλλος από τον υιό Ξανθόπουλο και διάδοχο στην ηγεσία της εταιρείας.

Ακολούθησε πανικός στην αίθουσα, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί η προγραμματισμένη δεξίωση και να μην επαναληφθεί ποτέ ξανά ανοιχτή εκδήλωση για τα μέλη της εταιρείας.

Το περιστατικό αυτό αποτέλεσε την αρχή του τέλους της παντοδυναμίας της ΑΕΠΙ. Δημιουργοί με πρωταγωνιστή τον Γιάννη Γλέζο αποστασιοποιήθηκαν και άρχισαν επιμόνως να απαιτούν απαντήσεις. Απαντήσεις που ήρθαν τελικά με τη μορφή πορίσματος.

Λέγεται ότι ο Δημήτρης Ξανθόπουλος ήταν εκείνος που επέμεινε για την εκμίσθωση του υπερπολυτελούς ακινήτου 214,5 τ.μ. αντί 7.700 ευρώ τον μήνα. Το ακίνητο αυτό προκάλεσε αμηχανία σε πολλούς από τους δημιουργούς που το επισκέπτονταν δύο φορές τον χρόνο. Ενώ έβλεπαν τις απολαβές τους να συρρικνώνονται σε κάποιες εκατοντάδες ευρώ τον χρόνο, η χλιδή ξεχείλιζε από ένα κτίριο που θύμιζε κορυφαίες εταιρείες της 5^ης Λεωφόρου στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης.

Ήταν ξεκάθαρο ότι ο χώρος της ελληνικής μουσικής πνευματικής κληρονομιάς αποτελούσε κυριολεκτικά μια οικογενεια­κή υπόθεση. Ο υιός Ξανθόπουλος θα αναλάμβανε πολύ σύντομα τα ηνία ενός «χρυσωρυχείου» που μετρούσε ήδη οκτώ δεκαετίες ζωής.

Άλλωστε, η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα σε όλο τον κόσμο όπου τα δικαιώματα για λογαριασμό των καλλιτεχνών τα συλλέγει μια ιδιωτική εταιρεία. Αυτό αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία. Σε όλες ανεξαιρέτως τις χώρες του κόσμου οι αντίστοιχες ΑΕΠΙ ανήκουν, διοικούνται και ελέγχονται από τους ίδιους τους δημιουργούς.

Ο ιδιωτικός και κερδοσκοπικός χαρακτήρας της ΑΕΠΙ σε συνδυασμό με τη μονοπωλιακή θέση που απολαμβάνει στην αγορά τής παρείχαν τη δυνατότητα να επιβάλει στους δημιουργούς και στους χρήστες δυσμενείς όρους και πρακτικές. Ενδεικτικό γεγονός, μάλιστα, είναι ότι οι προμήθειες της συγκεκριμένης εταιρείας ανέρχονται κατά μέσο όρο σε 33% των πνευματικών δικαιωμάτων όταν σε όλες τις υπόλοιπες χώρες είναι κάτω από 20%.

Η σκανδαλώδης, βάσει του ελέγχου που έγινε, διαχείριση των οικονομικών μιας εταιρείας που χρωστά πάνω από 20 εκατ. ευρώ, είναι η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη πλευρά είναι η πολιτική της επιρροή. Στις αρχές του 2016 είχε ετοιμαστεί ένα νομοσχέδιο που προσπαθούσε να βάλει τάξη στα πνευματικά δικαιώματα. Ειδικά για την ΑΕΠΙ, όριζε ότι θα έπρεπε να λειτουργεί όπως κάθε άλλος οργανισμός συλλογικής διαχείρισης. Ταυτόχρονα, υπήρχε πρόβλεψη για τοποθέτηση κρατικού επιτρόπου στη διοίκηση της εταιρείας σε περίπτωση σοβαρού οικονομικού ή διαχειριστικού προβλήματος.

Τον Μάιο του 2016, το νομοσχέδιο βγήκε σε δημόσια διαβούλευση, κατατέθηκε στη Βουλή, πέρασε από τη Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή και επρόκειτο να πάει για ψήφιση.

Όμως, ξαφνικά, τον Ιούλιο του 2016, το νομοσχέδιο αποσύρθηκε. Στις αρχές Σεπτεμβρίου εμφανίστηκε ένα νέο νομοσχέδιο που ήταν κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της ΑΕΠΙ. Όχι μόνο καταργήθηκαν οι συγκεκριμένες διατάξεις, αλλά το νέο νομοσχέδιο έδινε στην ΑΕΠΙ περισσότερα δικαιώματα και τη δυνατότητα να λειτουργεί πιο ασύδοτα απ’ ό,τι μέχρι σήμερα.

Πολλοί καλλιτέχνες έχουν τοποθετηθεί για το σκάνδαλο της ΑΕΠΙ. Παραθέτουμε ενδεικτικά την άποψη του Γιώργου Νταλάρα, όπως την εξέθεσε στο «ΘΕΜΑ»:

«Είναι σοκαριστικό το αποτέλεσμα αυτής της οικονομικής έρευνας και γίνεται προκλητικό και απεχθές αν σκεφτούμε ότι αποκαλύπτεται σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης και σχεδόν ανεξέλεγκτης χρήσης των πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών στο Διαδίκτυο. Όπως σωστά επισημαίνει ο Σταύρος Ξαρχάκος, στην έρευνα “ανιχνεύτηκαν” μηνιαίοι μισθοί μεγαλύτεροι από τις ετήσιες απολαβές ενός από τους μεγαλύτερους συνθέτες της χώρας. Αντιλαμβάνεστε ότι αυτό μας προβληματίζει και μας κάνει να ανησυχούμε όλοι. Εξοργίζει κυρίως τους δημιουργούς στους οποίους εμείς οι “συγγενείς” τραγουδιστές και μουσικοί είμαστε όχι μόνο αλληλέγγυοι, αλλά και οικογένεια». Όπως επισημαίνει ο Γιώργος Νταλάρας, είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι αυτή η ιδιωτική εταιρεία λειτουργούσε σχεδόν έναν αιώνα χωρίς διαφάνεια και μονοπωλιακά. «Αυτό ας μας βάλει σε σκέψεις», καταλήγει ο ερμηνευτής.